Sint-Niklaas – art-decoroute / 1 – 21 foto’s

Samen met Fotorantje trok ik naar Sint-Niklaas om de art-deco route af te stappen. Huizen en ramen kijken, binnengluren, soms voelde het zo, gelukkig was er genoeg weerspiegeling en afstand 😂.

Fijn weer even mekaar terug te zien en onze vertrouwde bomen en bossen te kunnen achterlaten voor even dan, om er weer naar terug te keren.

De weersverwachting was slechter geworden naarmate onze dag dichterbij kwam en het leek dan ook heel slecht te gaan worden. De voormiddag viel buiten verwachting goed mee, warm zelfs.

Anneke maakt er wel weer een mooi verhaal van en ik hou me bij ‘facts en figures’ die ik op het net terug vind en foto’s uiteraard.

  • alle foto’s zijn aanklikbaar om te vergroten

We starten aan het station van Sint-Niklaas, ons punt van samenkomst en vertrek.

Om het bouwkundig erfgoed van Sint-Niklaas te ontdekken, hoeft je geen eeuwen terug te gaan in de tijd. De 17de eeuw heeft weliswaar interessante gebouwen nagelaten op de Grote Markt, maar op diverse plaatsen in de stad raken we eveneens geboeid door schitterende pareltjes van art nouveau, art deco en nieuwe zakelijkheid. Met dank aan rijke textielbaronnen, handelaars en religieuzen, die in het interbellum hele straten lieten optrekken.

De Stationsstraat getuigt van een typische 19de-eeuwse bebouwing. De benedenverdiepingen van de aanvankelijk ruime burger- en herenhuizen werden vaak storend verbouwd tot winkels. Zo bleef van een indruk wekkend winkelhuis (nr. 35) in art nouveau uit 1897 enkel de bovenverdieping behouden. Op de bel-etage, die naar de straat geopend is met een rondboogarcade op versierde vaasvormige zuilen, zijn er borstweringen met art-nouveausmeedwerk aangebracht.

de Collegestraat

De Sint-Antoniuskerk en de neoclassicistische Sint-Jozef-Klein-Seminarie werden gebouwd door de paters recoletten. De kerk in sobere barok werd gebouwd tussen 1689 en 1696. Boven de centrale rondboogpoort staat in een nis het beeld van Sint-Antonius van Padua. Bij de kerk vinden we Anton Van Wilderode in een beeld van Wilfried Pas. Van Wilderode verbleef van 1946 tot 1982 in het kleinseminarie.

Het prachtige herenhuis aan het Onze-Lieve vrouwplein dateert van 1691, na de grote brand van 1690 die 565 houten huizen verwoestte. Het is een van de zeldzame eerste stenen burgerlijke gebouwen van de stad en daardoor getuige van de oudste bebouwingsgeschiedenis in het historisch stadscentrum van Sint-Niklaas.


In de 19e eeuw vestigt familie Janssens een katoenfabriek op de site. Dankzij een verstandig beheer en tijdige modernisering tijdens de Industriële revolutie wordt het een succesvol bedrijf.
In 1907 worden de gebouwen verkocht. De in Sint-Niklaas geboren Mgr. Stillemans, bisschop van Gent, herbestemt een jaar later de site tot ‘Vak- en Ambachtschool St.-Antonius’.
Verdere uitbreiding en de oprichting van het ‘Technisch Instituut voor de Breikunde’ in 1928 zijn van groot belang voor de ontwikkeling van de breigoedindustrie van de stad, de motor van de welvaart voor Sint-Niklaas tijdens het interbellum.


Het duurt tot 1958 vooraleer de ‘Vak- en Beroepsschool Sint-Antonius’, het ‘Technisch Instituut voor Breikunde’ en de afdeling Mechanica onder één noemer worden gebracht: de ‘Vrije Technische Scholen van Sint-Niklaas’.  De VTS wordt een essentieel onderdeel van het onderwijslandschap in de stad.
In 2008 trekken de laatste leerlingen weg uit deze historische gebouwen. Een nieuwe fase voor de VTS-site begint.

De site van de vroegere Vrije Technische Scholen (VTS) verandert in de eigentijdse stedelijke woonwijk ‘De Vakschool’. Die biedt een grote verscheidenheid aan woningen: van huurappartementen met 1 slaapkamer tot luxueuze duplex koopappartementen.

Dit levert 63 nieuwe woongelegenheden op dichtbij de Grote Markt, naast de stadsschouwburg, met de Stationsstraat in de buurt, tal van scholen in de omgeving en op wandelafstand van het station.

Ballerina

De beeldhouwster, Mariette Teugels, is gefascineerd door de schoonheid van de jonge danseres en wil deze figuur zo realistisch mogelijk weergeven. De jonge danseres buigt haar lenig lichaam diep voorover en bindt op een gracieuze wijze de zijden linten van een van haar dansschoentjes aan. ‘Spitzen’ zijn gemaakt van een leren zooltje, een satijnen of canvas schoentje en een harde neus, ook wel ‘box’ genoemd, die vervaardigd is uit papier-maché en lagen stof. Bij de voorbereiding van haar optreden lijkt de ballerina reeds een danspas uit te voeren. Zij is geconcentreerd bezig. Het strak gespannen haar is geknoopt in een knoetje. De ogen zijn gericht op de punt van haar dansschoentje, de armen vormen een elegante beweging en de benen staan reeds in de klassieke danshouding. De natuurgetrouwe vormgeving van Mariette Teugels wordt zeer gewaardeerd door een ruim publiek.

De realisatie van dit bronzen beeld vergt een degelijke vakkennis. Het levend model kan de voorovergebogen houding niet lang volhouden. Er komen dus foto’s aan te pas. Ook het boetseren kan niet zonder een metalen skelet met de nodige steunpunten. Het mouleren en in brons gieten zijn eveneens een delicate opdracht. Maar het resultaat van al deze inspanningen is een uiterst gratievol, aantrekkelijk kunstwerk.

Aan het Onze-Lieve-Vrouweplein staat de kerk van Onze-Lieve-Vrouw-van-Bijstand-der-Christenen. Deze driebeukige neobyzantijnse kerk is een ontwerp van de bekende Gentse architect Louis Roelandt en werd gebouwd tussen 1841 en 1844. De toren werd pas in 1855-1870 voltooid en in 1896 bekroond met een 6 meter hoog verguld Mariabeeld, vervaardigd door de Sint-Niklazenaar Van Havermaet en de koperslager Van Rijswijck uit Antwerpen.
(de kerk stond in de steigers)

Het neogotische stadhuis werd in de periode 1876-1878 gebouwd door de Gentse architect Pieter van Kerkhove. De
linker- en rechtervleugel werden toegevoegd na WO II. De voorgevel, de belforttoren en inkomhal zijn opgetrokken in witte hardsteen uit het Waals-Brabantse Gobertange. Tegen de belforttoren zijn twee brede trappen aangebouwd. De balustrades lopen uit op een verheven voetstuk met daarop vier gebeeldhouwde, zittende leeuwen die het stadswapen van Sint-Niklaas omklemmen.

Het iconische Sint-Nicolaasbeeld aan de voet van het stadhuis is het meest gefotografeerde kunstwerk van Sint-Niklaas en staat zelfs op de toeristische borden langs de E17. 

Sint-Nicolaas, bekend als Sinterklaas, is sinds 1217 de patroonheilige van de stad. De mijter, rode mantel en staf zijn herkenbare attributen van de grote kindervriend. Kunstenaar Achiel Pauwels presteerde in 1997 een huzarenstukje met een beeld van dergelijke afmetingen in keramiek. Het werk is 4,5 meter hoog en samengesteld uit een driedimensionale puzzel van 300 stukken.

De keuze voor het beeld berust bij kinderen uit de lagere school, die het bijzonder kleurrijk vonden. Het symboliseert daarmee de kindvriendelijkheid van de stad. In 2013 werd het beeld getroffen door vandalisme, maar intussen heeft Sinterklaas beide handen terug.

De Grote Markt was ingepalmd door de kermis

de Lopers, Mariette Teugels

De bronzen beeldengroep ‘de Lopers’ is het eerste en tevens een van de meest populaire werken die Kunst in de Stad heeft aangekocht (1980).

Dit dynamisch kunstwerk valt van meet af aan in de smaak bij jong en oud. Drie jonge lichamen in beweging, elegant en soepel, gespannen en geconcentreerd op de inspanning. Welk doel hebben ze voor ogen? Welke toekomst wacht hen? Het blijven open vragen. De kijker is evenwel gecharmeerd door de levenskracht die de rennende jonge mensen uitstralen

De vrij realistische uitbeelding is een antwoord op het negativisme van de zestiger jaren van vorige eeuw. Tevens zet het zich af tegen de conceptuele en anti-esthetische stromingen in de kunst van die jaren. Toch valt deze vormgeving niet onder de klassieke beeldhouwkunst te klasseren. De kunstenares creëert volgens eigen inzicht een stijl die zowel nieuw, eigentijds als tijdloos kan worden genoemd.

De beeldhouwster gebruikt hier de techniek van de verloren was. Ze bouwt het beeld eerst op in klei. Daarna giet zij de vorm, eerst negatief en daarna positief zodat zij een model in plaaster verkrijgt. Dit model wordt verder verfijnd. Hierna is het de bronsgieter die opnieuw een negatief maakt. Dat belegt hij met was en voorziet het geheel van giet- en verluchtingskanalen. Vervolgens wordt de was uitgestookt. Dan is het beeld klaar om in brons te worden gegoten.

Het begon te miezeren dus tijd om iets te zoeken om te eten. Ook goed om mijn been wat te laten rusten want de sciatique begon al ferm op te spelen. Anneke kent me al en herinnert er mij aan dat ik mijn zakjes lactose-OK moet innemen, jaja anders komt dat niet goed met die darmen en ik wil geen gedoe meer op de trein…

Gezellig onder onze parasol even rust. De uitbaatsters verwonderd dat we buiten zitten en blijven zitten ook als het even regent. Nee het is hier goed hoor, geen probleem!

Bron: erfgoed Sint-Niklaas

Word vervolgd.

60 thoughts on “Sint-Niklaas – art-decoroute / 1 – 21 foto’s

  1. Het is een hele mooie serie geworden. Een goede zet om daar samen naar toe te gaan.
    Vooral de eerste foto’s met die Art Deco huizen vind ik prachtig.
    De beelden, de lopers springen er voor mij ook uit.
    Bij een miezerig regentje kun je nog prima onder de parasol blijven zitten, zou ik ook doen.

  2. Art nouveau/art deco, ik heb er altijd al een zwak voor gehad. Fijne foto reportage, geeneens zo ver hiervandaan, Sint-Niklaas. Die ballonnen kwam ik onlangs ook tegen op een andere plek (zoals je op IG hebt gezien). Stemt meteen vrolijk hé.

  3. heel mooi foto verslag van je bezoek aan Sint-Niklaas Joke.
    prachtige architectuur, sculptures en info bij deze serie

  4. Sint-Niklaas is één van die weinig gekende steden met een rijke architectuur. Het heeft ook een uitzonderlijke goede Kunstakademie. Ik heb genoten van je schitterende foto‘s!

  5. Nieuwe zakelijkheid ligt dichtbij het Nieuwe bouwen of is zo goed als vergelijkbaar, mis de foto’s die erbij horen en wacht het vervolg af. Beeld met mondkapje is heerlijk!

  6. Prachtige gevels, bijzonder mooie beeldende kunst en een zeer interessante geschiedenis. Wij willen graag meer van dat. 🙂

  7. Mooie route die jullie liepen, met leuke foto’s erbij. Sinterklaas op zelfs 4,5 meter een mondkap opdoen lijkt mij ook al een kunst. De ballerina heeft mijn voorkeur, erg mooi!

  8. Je hebt er in woord en beeld weer een mooi informatief blogje van gemaakt.
    Vooral die prachtige art-deco huizen met hun rijke versieringen in het eerste deel vind ik prachtig. Zonder Sint Nicolaas en de rest tekort te willen doen, vind ik vooral die beeldengroep ‘de Lopers’ ook erg mooi.

    1. Ja op een route is dat zo. Ik vind ook niet alles even leuk of mooi. Het is een stad met heel veel beelden, prachtige. Maar er was een missie Art Deco 😉

  9. Sint-Niklaas, dacht ik toch aan ‘Sinterklaas”, maar is natuurlijk een plaats.
    Kom ik gelukkig ‘Sinterklaas” toch nog tegen.
    Wat een prachtige plaats is het, een mooi verslag. Hans

  10. Bij het zien van de vele Art-stijlen waande ik me in de Zurenborgbuurt… Nooit geweten dat stad Sint Niklaas zo’n rijk verleden had, buiten het Stadhuis en de Onze-Lieve-Vrouwekerk.
    Schitterend en zeer informatief staaltje van kennis met prachtig begeleidende foto’s.

  11. Als Sint- Niklazenaar is het fijn om je stad eens door de ogen van een ander te zien en lezen. En ja, ik herken alles, maar sommige achtergrond was toch nieuw voor me.

    In de VTS gaf manlief een aantal jaren les, de gebouwen waren toen al sterk verouderd. Het nieuwe woonpand ga ik zeker nog eens bekijken.

    Als ik het had geweten en werd toegelaten😉, was ik zeker een koffietje komen mee drinken.

  12. Een wandeling die zeer zeker de moeite was, zeker als ik naar de mooie foto’s kijk. Die eerste springt er natuurlijk erg uit 🙂 Ik ga deze info doorsturen naar iemand die er zeker ook interesse in heeft….
    Groetjes, Rudi

  13. amai je hebt er je werk van gemaakt
    wat een mooie reeks!!
    jouw sint-nicolaas staat er prachtig op!
    ze vond het grappig en ongelooflijk hé, de uitbaatster

  14. OOOOH… dat eerste pand meteen al.. wauwww! Daar alléén al voor wou ik, dat ik elke keer dat in Sint-Niklaas overgestapt ben op de trein naar A’werpen, even de stad ingelopen was..! De kunst is ook mijn smaak.. en het stadhuis! Je laat me echt zin krijgen eens speciaal naar die stad af te reizen hoor!
    Btw.. ik ben met Lucrettia eens naar Zuremborg in Antwerpen geweest, uitstappen station Berchem.. als je van art-nouveau houdt echt een aanrader! (maar wellicht wás je daar al eens?)

Welkom - Welcome

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.